Speciaal (voor) verticaal

De laatste jaren neemt het aantal verticale groepen in de kinderopvang toe. Het werken met verticale groepen biedt voordelen, vooral op pedagogisch gebied. Zo komen kinderen in contact met kinderen van verschillende leeftijden, wat positieve invloed heeft op hun sociale ontwikkeling. Ouders waarderen het dat hun kind zijn/haar hele kinderdagverblijfcarrière in een groep met vaste medewerkers kan blijven. Zo kunnen ze een vertrouwensband met de medewerkers opbouwen, wat de gezamenlijke opvoedingsverantwoordelijkheid versterkt. Als bijkomend voordeel voor kindercentra vergemakkelijkt het werken in verticale groepen een efficiënte planning en plaatsing van kinderen.

Versterken pedagogische kwaliteit

Het werken in verticale groepen vraagt andere vaardigheden van de pedagogisch medewerkers. De organisatie van de groep, het tegelijkertijd inspelen op de verschillende specifieke (ontwikkelings)vragen van kinderen in uiteenlopende leeftijden en daarbij ook nog de verzorging zijn aspecten die niet altijd gemakkelijk te combineren zijn. Het NCKO rapport ‘Pedagogische kwaliteit van de opvang van 0 tot 4 jarigen in Nederlandse kinderdagverblijven’, mei 2009, bevestigt dit beeld. Extra aandacht voor de ondersteuning van pedagogische kwaliteit is dan ook wenselijk.

Daarom heeft JSO sinds 2009 dankzij financiële steun van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan het project 'Versterken kwaliteit verticale groepen' gewerkt, waarin een aantal praktische instrumenten 'Speciaal (voor) verticaal' is ontwikkeld om het werk in de praktijk te versterken.

Speciaal (voor) verticaal

'Speciaal (voor) verticaal' bestaat uit een reeks materialen waarmee organisaties zelf aan de slag kunnen om de kwaliteit van hun verticale groepen te versterken. U kunt het totaalpakket voor € 20,- bestellen bij JSO. Hiervoor ontvangt u een DVD met inspiratie- en observatiefragmenten en een inlogcode voor de besloten website www.jso.nl/speciaalvoorverticaal, waar u de instrumenten kunt bekijken en downloaden. Ook vindt u er actuele informatie, nieuws en suggesties en tips voor gebruik.

Beschikbare instrumenten

De ontwikkelde instrumenten kunnen afzonderlijk of in onderlinge samenhang ingezet worden. De dagelijkse praktijk staat centraal.Zie ook de folder.
De volgende instrumenten zijn beschikbaar:

  • Notitie 'Dat wat ertoe doet versterken'.
  • Quickscan, waarmee medewerkers hun verticale groep analyseren en verbeterpunten in kaart brengen.
  • Handleiding voor leidinggevenden om een plan van aanpak samen te stellen
  • Praktische instrumenten voor de pedagogisch medewerkers, leidinggevenden/staf over:
    • Pedagogische visie: pedagogisch beleid en verticaal werken
    • Ruimte in inrichting
    • Dagprogramma
    • Teamwork realiseren
  • DVD met observatie- en inspiratiefragmenten uit de praktijk. De films zijn bedoeld om met elkaar in gesprek te gaan en ideeën op te doen. Inclusief instructiekaart met tips voor het gebruik van de DVD.
  • Inspiratieboekje met zes voorbeelden hoe verticale groepen kunnen werken aan structuur, programma, werkafspraken in het team etc.

Daarnaast zijn er twee deskundigheidsinstrumenten en een maatwerktraject ontwikkeld:

  • Workshop 'Omslag naar of start van verticale groepen' voor startende verticale groepen of organisaties die overgaan tot het invoeren van verticale groepen.
  • Training 'Inspelen op verticaal': een training van drie dagdelen voor pedagogisch medewerkers.
  • Maatwerk: JSO begeleidt en adviseert kinderopvangorganisaties die de omslag willen maken naar verticale groepen. Hiervoor beschikken we over een aantal inhoudelijke workshops, die we op uw unieke situatie toespitsen. 

Korte impressie

Algemeen
Bekijk welke keuzes u kunt maken om met de verschillende instrumenten aan de slag te gaan. De mogelijkheden voor samenhang, logische combinaties van producten en faciliteiten die nodig zijn om de producten met succes uit te zetten, maar ook de vraagstukken die ten grondslag lagen aan het project 'Versterken kwaliteit verticale groepen' en de ontwikkelde producten vindt u terug in deze powerpoint presentatie.

Organisatie van de dag
Met de checklist uit het instrument ‘Dagprogramma’ kunt u direct aan de slag om een goed dagprogramma te ontwerpen. U kunt de dag gestructureerd en flexibel laten verlopen door bijvoorbeeld activiteiten voor 3+ kinderen te organiseren, kinderen zelf materialen en activiteiten te laten kiezen of kinderen mee te laten helpen bij verzorgende/huishoudelijke activiteiten (zoals tafel dekken).  

Jonge en oude kinderen samen in een groep
Verschillende leeftijden, verschillende behoeften, kunnen spelen met leeftijdsgenootjes, maar ook met jongere of oudere kinderen: dat is de verticale groep in een notendop. Hoe kunnen pedagogisch medewerkers ervoor zorgen dat kinderen in een verticale groep elkaar ook werkelijk ontmoeten, zodat ook een verticale groep in al zijn diversiteit echt een groep kan worden. Niet eenvoudig, maar niet onmogelijk. Aan de hand van deze checklist kunnen pedagogisch medewerkers de contacten tussen kinderen in de verticale groep ondersteunen.

Teamsamenwerking
Op een verticale groep vraagt de organisatie van de groep extra aandacht. De diverse ontwikkelingsbehoeften van kinderen maken dat het niet eenvoudig is een voorspelbare en flexibele structuur toe te passen in de groep. De aan- of afwezigheid van een baby, eenkennigheid, doorkomende tandjes of andere onverwachte dagelijkse omstandigheden, maken dat de pedagogisch medewerkers goed met elkaar moeten afstemmen. Met een goede dagelijkse afstemming en samenwerking kan de groep als een 'geoliede machine' draaien, waardoor alle tijd en aandacht aan de kinderen besteed kan worden. Bekijk de presentatie. 

Meer informatie

Over het werken in verticale groepen is recent een aantal artikelen verschenen in vakbladen. Er is ook onderzoek gedaan. Lees de literatuur:

Voor meer informatie over het project en advies over de mogelijkheden voor implementatie binnen uw organisatie kunt u contact opnemen met JSO, Jeanne van Berkel, projectleider,j.van.berkel(at)jso.nl, tel. 0182-547888.