Door zeven brillen zie je meer
Bij dit verhaal staat een filmpje. Bekijk eens een stuk en bedenk wat je allemaal ziet, voordat je verder leest. Wat jou opvalt als je een bepaalde situatie bekijkt, wordt bepaald door jouw kijk op de wereld. Iedereen kijkt door haar eigen 'bril', waarvan de glazen geslepen zijn door de kennis en ervaringen die zij in de loop van haar leven heeft opgedaan. Maar wat als je nu eens de bril van je buurvrouw opzette? Of die van je zoon? Dat is wat de methodiek Z’evenZien beoogt: de wereld bewust vanuit een ander perspectief bekijken dan je gewend bent te doen.
Stichting Kinderopvang Alphen aan den Rijn, een organisatie met zo’n 500 medewerkers en 4000 opvangplaatsen, heeft ontwikkelingsgericht werken al lang hoog op de agenda staan. Maar het maken van de vertaalslag van beleid naar praktijk bleek niet gemakkelijk. Het NCKO constateerde in 2009 een significante daling van ontwikkelingsgericht werken in de kinderopvang. SKA voelde zich aangesproken en ging aan de slag.
Pedagogische kennis
Met subsidie van OCW/SZW ontwikkelde SKA de methodiek Z’evenZien, Ontwikkelingsgericht werken met kinderen. Doel is dat ontwikkelingsgericht werken ‘in het DNA’ van de organisatie gaat zitten, zodat alle ontwikkelgebieden van kinderen zoveel mogelijk gestimuleerd worden. Om medewerkers te leren ontwikkelkansen beter te herkennen en te benutten laat Z’evenZien hen bewust vanuit verschillende perspectieven naar de ontwikkeling van kinderen kijken. Het Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar vormt daarbij de leidraad. Omdat de ervaring leert dat het boek voor veel pedagogisch medewerkers ingewikkeld is, maakt Z’evenZien de vertaalslag van de theorie naar een methodiek die bruikbaar is in de dagelijkse praktijk. De zeven competenties uit het Pedagogisch kader zijn vertaald in zeven brillen: de emotionele, sociale, motorisch-zintuiglijke, cognitieve, taal- en communicatieve, morele en tot slot expressieve en beeldende bril. Om de pedagogische kennis te vergoten zijn delen van het Pedagogisch kader op simpele wijze in modules verwoord. Aan de hand van filmmateriaal, vragen en opdrachten leren pedagogisch medewerkers meer gefocust te kijken naar de ontwikkeling van kinderen, uiteraard met behulp van de brillen. Je kunt zelf een indruk krijgen van hoe dit werkt door bewust ‘door één van de brillen’ naar een situatie / het filmpje te kijken. Zie je verschil? Bij de pedagogisch medewerkers die er mee aan de slag gingen was dit zeker het geval!
Sleutelrol management
Maar met een inhoudelijke benadering alleen ben je er nog niet. De houdbaarheid van kennis die in cursussen wordt opgedaan blijkt vaak beperkt. Het leren moet op de werkvloer plaatsvinden en dit moet een doorlopend proces zijn. Omdat het middenmanagement daarin een sleutelrol speelt focust Z’evenZien hierop. Pedagogisch medewerkers voeren opdrachten uit en reflecteren hierop, maar hebben hier goede ondersteuning van hun managers bij nodig. Z’evenZien biedt daarom een Handreiking voor managers. Daarin leren zij onder meer om het leerproces te structureren aan de hand van de leercirkel van Kolb.
Clustermanager Ellen Buschman heeft in de pilot ervaren dat deze vorm van begeleiding behoorlijk wat vergt van een manager. Zij moet de competenties van de pedagogisch medewerkers goed kennen en in staat zijn ieder op haar eigen kennis- en ervaringsniveau te begeleiden. Ook moet ze erop toezien dat de methodiek echt op de juiste manier wordt toegepast. Pedagogisch medewerkers vinden het soms moeilijk te behappen dat je iedere situatie door elk van de zeven brillen kunt bekijken, zo bleek wel toen iemand zei: “We hebben nog geen foto door de motorische bril!” Om het middenmanagement te helpen de pedagogisch medewerkers zo goed mogelijk te begeleiden wordt momenteel over een opleidingsprogramma nagedacht.
Breed bruikbaar
Z’evenZien laat ruimte voor verschillende pedagogische visies en kan daarom ook binnen andere organisaties gebruikt worden. Het materiaal is tegen kostprijs beschikbaar. Verwacht wordt dat het implementatieproces veel tijd kost – SKA trekt hier drie tot vier jaar voor uit - maar geen grote investering vergt. Het werk verandert, maar neemt niet zozeer toe, is de ervaring van Ellen Buschman. “In de kinderopvang werken veel vrouwen en die hebben de neiging nogal wat tijd te steken in dingen die niet direct verband houden met het werk. Nu gaat het meteen veel meer over de inhoud.” Z’evenZien is een methodiek die pedagogisch medewerkers helpt daadwerkelijk naar het Pedagogisch kader te handelen en zo de kwaliteit van kinderopvang op een hoger plan te brengen.
Bekijk ook de website www.zevenzien.nl (in de loop van oktober 2011 online).
BKK, oktober 2011
